Τελευταίες αναρτήσεις

10 Δεκεμβρίου 2017

Η θεωρία των μεγάλων ανοήτων

Όταν ο πλούτος δεν αποκτάται με την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών αλλά μέσω των χρημάτων, τότε δεν πρόκειται για μία οικονομία της ελεύθερης αγοράς, αλλά για ένα σύστημα που οδηγεί στο χάος – ενώ τα Bitcoin αποτελούν την κορυφαία διαστρέβλωση του καπιταλισμού της καταστροφής. 

«Όλοι όσοι αγοράζουν σήμερα κρυπτονομίσματα, πιστεύουν πως θα υπάρξει κάποιος μεγαλύτερος ανόητος που θα τα πουλήσουν – χωρίς να δίνουν σημασία στο ενδεχόμενο να είναι αυτοί οι τελευταίοι μεγάλοι ανόητοι στον πλανήτη«.

Ανάλυση 

Σε μία πραγματική οικονομία της ελεύθερης αγοράς ο μοναδικός τρόπος που μπορεί ένας άνθρωπος ή μία επιχείρηση να αποκτήσει νόμιμα πλούτο είναι η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Εν προκειμένω τα χρήματα δεν είναι τίποτε άλλο, από το «πιστοποιητικό» αυτής της παραγωγής – ενώ ο πληθωρισμός συμβαίνει όταν η δημιουργία χρημάτων υπερβαίνει την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών ή τη δημιουργία πλούτου με πιο απλά λόγια. Ο πληθωρισμός δεν προκαλείται λοιπόν από τις αυξήσεις των τιμών αλλά, αντίθετα, προκαλεί τις αυξήσεις των τιμών – ενώ η παραγωγή πραγματικού πλούτου καταπολεμάει τις επιπτώσεις του πληθωρισμού. 

Στο παράδειγμα της Ελλάδας, η ποσότητα των χρημάτων που κυκλοφορούν σήμερα είναι ανάλογη της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών (ΑΕΠ, γράφημα) – οπότε δεν είναι σωστή η άποψη, σύμφωνα με την οποία η χώρα αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω μη ύπαρξης χρημάτων. Η παραγωγή είναι αυτή που λείπει – γεγονός που σημαίνει ότι, εάν δεν επιλυθεί το συγκεκριμένο θέμα, δεν υπάρχει μέλλον ούτε με ευρώ, ούτε με οποιοδήποτε άλλο νόμισμα.

Όσον αφορά τις εάν όχι διεφθαρμένες, αλλά ανεπαρκείς ή/και ανίκανες κυβερνήσεις, το μεγάλο πρόβλημα είναι το ότι, ούτε παράγουν πλούτο μέσω των δημοσίων επιχειρήσεων και της ακίνητης περιουσίας του κράτους, ούτε επιτρέπουν στον ιδιωτικό τομέα να παράγει πλούτο – λόγω της ασταθούς ή υπερβολικής φορολογίας για να καλύψουν τα ελλείμματα από τις σπατάλες τους, της γραφειοκρατίας, της διαπλοκής, της αργής απονομής δικαιοσύνης, της λανθασμένης εξωτερικής/επενδυτικής πολιτικής κοκ.

Το πώς επιτρέπουν οι Πολίτες βέβαια να συμβαίνει κάτι τέτοιο, αποτελεί έναν μεγάλο γρίφο – εάν αποδεχθούμε πως δεν είναι ανόητοι ή, έστω, δειλοί. Πόσο μάλλον όταν οι κυβερνήσεις δεν αρκούνται στην επιβολή όλο και μεγαλύτερων φόρων για να καλύψουν την ανικανότητα τους αλλά, επί πλέον, ξεπουλούν όλες τις κερδοφόρες επιχειρήσεις – οι οποίες δεν ανήκουν σε αυτές, αλλά σε ολόκληρη την κοινωνία που είχε και έχει την απαράμιλλη ανοησία να τους εμπιστεύεται εν λευκώ τη διαχείριση τους!

Περαιτέρω, είναι εμφανές πως ο πληθωρισμός προκαλείται από εκείνους που ελέγχουν τη δημιουργία χρημάτων – από τις εκάστοτε κυβερνήσεις δηλαδή, οι οποίες όμως έχουν παραδώσει το προνόμιο της έκδοσης χρημάτων στις κεντρικές και εμπορικές τράπεζες. Οι κεντρικές δημιουργούν μόλις το 10% των νέων χρημάτων και οι εμπορικές το 90%, μέσω της παροχής δανείων (ανάλυση) – ενώ, εάν η φορολογία είναι η δήμευση του ιδιωτικού πλούτου με βίαια μέσα, ο πληθωρισμός είναι η απαλλοτρίωση του πλούτου με απάτη.

Όταν η προσφορά χρημάτων πάντως αυξάνεται χωρίς να αυξηθεί ανάλογα η παραγωγή, τότε η (αγοραστική) αξία τους μειώνεται σε σχέση με τα άλλα πράγματα – γεγονός που σημαίνει πως η διαδικασία αυτή (πληθωρισμός), είναι πολύ πιο καταστροφική από τη φορολογία που απλά διαχέει τον πλούτο. Εάν δεν μειώνεται η αγοραστική αξία τους, όπως συμβαίνει με το δολάριο, τότε η μείωση δεν αποφεύγεται, αλλά απλά «συσσωρεύεται» – έως ότου είναι πια αδύνατον να συνεχιστεί η συγκεκριμένη διαδικασία, με αποτέλεσμα να προκαλείται απότομα υπερπληθωρισμός.

Οι «δημιουργοί» των χρημάτων τώρα πρέπει να προσέχουν έτσι ώστε, η ποσότητα των χρημάτων να μην είναι μεγαλύτερη από την παραγωγή πλούτου – οπότε εύλογα αναρωτιέται κανείς τι συμβαίνει με τα κρυπτογραφημένα νομίσματα τύπου BITCOIN, τα οποία δημιουργούνται από το πουθενά, δεν ευθύνεται κανένας για την «εξαργύρωση» τους, δεν υπάρχουν εγγυήσεις, δεν έχουν καμία σχέση με την παραγωγή αγαθών και όμως προσφέρουν πλούτο μέσω της ανόδου της ισοτιμίας τους! 

Η θεωρία της εύλογης αξίας 

Συνεχίζοντας, η τιμή του πλέον γνωστού κρυπτονομίσματος, του BITCOIN, έχει αυξηθεί γύρω στις 17 φορές από την αρχή του έτους – με έναν ρυθμό που ευρίσκεται εκτός των ορίων της λογικής. Όπως συμβαίνει δε με όλες τις φούσκες, εάν υποθέσουμε πως πρόκειται για κάτι τέτοιο, απασχολεί πλέον τους πάντες – τα ΜΜΕ, τους ταξιτζήδες, τις κομμώτριες, τους χρηματοπιστωτικούς αναλυτές, τους επενδυτές κοκ. Αυτό σημαίνει βέβαια από μόνο του πως πρόκειται για μία κερδοσκοπική φούσκα – όπου το βασικό χαρακτηριστικό της είναι η άποψη ότι, «αυτή τη φορά συμβαίνει κάτι άλλο».

Εν προκειμένω εννοούμε ότι, όλοι όσοι αγοράζουν το συγκεκριμένο «προϊόν», όπως κάποτε τις τουλίπες στην Ολλανδία σε αστρονομικές τιμές, τεκμηριώνουν την απόφαση τους εφευρίσκοντας διάφορους λόγους που την αιτιολογούν – σύμφωνα με τους οποίους αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μία κλασσική φούσκα, αλλά για κάτι που έχει πραγματική αξία. Το ενδεχόμενο πάντως να αποτελεί το BITCOIN ή/και οι διάφοροι «συνάδελφοί» του φούσκα, δεν σημαίνει πως θα σπάσει σύντομα – αφού από τα 17.000 $ που διαπραγματευόταν πρόσφατα (γράφημα), μπορεί να φτάσει στα 40.000 $, στα 100.000 $ ή πολύ περισσότερο, ενώ φυσικά είναι δυνατόν να καταρρεύσει σε χρόνο μηδέν.

Ανεξάρτητα τώρα από την εξέλιξη της τιμής του, αυτό που οφείλει να μας απασχολεί είναι η εύλογη αξία του – αφού οι εξτρεμιστικές κινήσεις της τιμής ενός χρηματοπιστωτικού «προϊόντος» αποτελούν μεν ένδειξη πως είναι φούσκα, αλλά δεν το τεκμηριώνουν. Αυτό που τεκμηριώνει την ύπαρξη μίας φούσκας είναι η «αποσύνδεση» της θεμελιώδους ή εύλογης αξίας ενός επενδυτικού προϊόντος από την τιμή του – η εκτόξευση της στα ύψη, η οποία δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική του αξία. Επομένως, για να κρίνουμε σωστά θα πρέπει να γνωρίζουμε την εύλογη αξία του BITCOIN – όπως συμβαίνει με όλα τα άλλα επενδυτικά προϊόντα. Στα πλαίσια αυτά τα εξής:

(α) Μετοχές: Η εσωτερική τιμή μίας μετοχής αντιπροσωπεύει συνήθως τη λογιστική της αξία, τα κεφάλαια δηλαδή που διαθέτει η εκάστοτε εταιρεία, καθώς επίσης τα μερίσματα που θα διανεμηθούν στο μέλλον. Άλλες φορές αξιολογείται ανάλογα με τα κέρδη που θα έχει η επιχείρηση στα επόμενα 10 – 30 χρόνια ή με τις προοπτικές αύξησης του τζίρου και των κερδών της (Growth – συνήθως συμβαίνει με τις εταιρείες της υψηλής τεχνολογίας, ενώ προκάλεσε τη φούσκα του διαδικτύου που έσπασε το 2001). Φυσικά δεν πρόκειται για μία σταθερή μέτρηση της τιμής, η οποία μπορεί να παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, αλλά προσφέρει ένα είδος προσανατολισμού – για να κατανοήσει κανείς εάν έχει ελπίδες να κερδίσει στο μέλλον αγοράζοντας τη μετοχή στη σημερινή της τιμή ή κινδυνεύει να χάσει τα χρήματα του.

(β) Ομόλογα: Εδώ πρόκειται για χρεόγραφα που εκδίδουν κράτη ή επιχειρήσεις, τα οποία αποδίδουν ένα ετήσιο τόκο (κουπόνι), ενώ στη λήξη τους εξοφλούνται στο 100% της τιμής έκδοσης τους. Με διάφορους μεθόδους υπολογισμού μπορεί κανείς εύκολα να βρει την εύλογη αξία τους – συμπεριλαμβάνοντας το ρίσκο να χάσει τα χρήματα του όταν υπάρξει αθέτηση της πληρωμής τους (χρεοκοπία), μερική διαγραφή κοκ.

(γ) Ακίνητα: Ο υπολογισμός της εύλογης αξίας τους είναι συνήθως το ετήσιο ενοίκιο για τα επόμενα 20 χρόνια – όπου, εάν τα υπερβαίνουν χωρίς να αιτιολογείται από τις μελλοντικές τους προοπτικές (αναβάθμιση της περιοχής κοκ.), τότε πρόκειται για φούσκα.

(δ) Νομίσματα: Η μακροπρόθεσμη εύλογη αξία τους υπολογίζεται από την αγοραστική τους δύναμη – η οποία αυξάνεται όταν οι χώρες έχουν πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τους και άρα παράγουν ανταγωνιστικά, πλεονάσματα στους προϋπολογισμούς τους οπότε χαμηλό εξωτερικό δανεισμό, είναι ασφαλή κοκ.

(ε) Πρώτες ύλες: Εδώ πρόκειται για πετρέλαιο, φυσικό αέριο, βιομηχανικά μέταλλα κλπ., τα οποία έχουν οικονομικά οφέλη – οπότε η εύλογη αξία τους υπολογίζεται από τη ζήτηση και την προσφορά, από τις δυνατότητες υποκατάστασης τους κλπ.

Ο γρίφος των κρυπτονομισμάτων 

Περαιτέρω, τα κρυπτονομίσματα αποτελούν πρόβλημα για τους επενδυτές, όσον αφορά τον υπολογισμό της εύλογης αξίας τους – αφού δεν διανέμουν μερίσματα όπως οι μετοχές, δεν προσφέρουν τόκο και δεν εξοφλούνται στη λήξη τους όπως τα ομόλογα, δεν έχουν ενοίκια όπως τα ακίνητα, δεν έχουν εθνικότητα για να προσμετρείται η αγοραστική τους αξία με βάση τις επιδόσεις του κράτους που τα εκδίδει όπως τα νομίσματα, καθώς επίσης δεν προσφέρουν οικονομικό όφελος όπως οι πρώτες ύλες.

Επομένως δεν έχουν καμία εύλογη αξία, συγκρινόμενα σε κάποιο βαθμό με το χρυσό – ο οποίος επίσης δεν προσφέρει μερίσματα, ούτε έχει κάποιο άμεσο οικονομικό όφελος όπως τα βιομηχανικά μέταλλα του τύπου του ασημιού, του χαλκού, του σιδήρου κοκ.

Ουσιαστικά δηλαδή δεν μπορεί να υπολογισθεί η εύλογη αξία ούτε του χρυσού – οπότε η μοναδική δυνατότητα για να υπολογίσει κανείς την εύλογη αξία του χρυσού ή του BITCOIN έγκειται στη θεωρία του «οριακού κόστους παραγωγής».

Στα πλαίσια αυτά, η τιμή μίας ουγγιάς χρυσού έχει ένα κατώτατο όριο, το οποίο είναι στα επίπεδα του κόστους εξόρυξης του από τον πλέον παραγωγικό ιδιοκτήτη ορυχείου – ο οποίος, εάν δεν κάλυπτε το κόστος του, θα σταματούσε την «παραγωγή» χρυσού επειδή δεν θα τον συνέφερε, περιμένοντας καλύτερες εποχές (άνοδο της τιμής πώλησης, έτσι ώστε να καλύπτει το κόστος του και να κερδίζει).

Κάτι ανάλογο θα μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει στην περίπτωση του BITCOIN – να υπολογίσει δηλαδή το κόστος της ισχύος των υπολογιστών που είναι απαραίτητο για την παραγωγή του από ένα «ορυχείο» κρυπτονομίσματος, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο θα καθοριζόταν ένα κατώτατο όριο της τιμής του – κάτι που βέβαια δεν είναι καθόλου εύκολο, αφού υπάρχουν μεγάλες διαφορές όταν ο τόπος παραγωγής είναι η Κίνα, οι Η.Π.Α. ή η Βενεζουέλα.

Φυσικά κάτι τέτοιο, σε αντίθεση με το χρυσό, θα ήταν εντελώς θεωρητικό, αφού η «εμπορική» τιμή του BITCOIN, καθώς επίσης των υπολοίπων «συναδέλφων» του, είναι πολύ μεγαλύτερη – οπότε κανένας δεν είναι σε θέση να πει με σιγουριά εάν ένα BITCOIN αξίζει 5.000 $ ή 100.000 $. Ως εκ τούτου ο μοναδικός παράγοντας που καθορίζει την τιμή του είναι ο εκάστοτε επόμενος αγοραστής, ο οποίος είναι πρόθυμος να πληρώσει ένα ποσόν για να το αποκτήσει – τίποτα άλλο.

Στο σημείο αυτό ακριβώς παρεμβαίνει η θεωρία των μεγάλων ανοήτων (Greater Fool theory) – σύμφωνα με την οποία ένας επενδυτής, ένας κερδοσκόπος καλύτερα, ο οποίος αγοράζει ένα προϊόν χωρίς να γνωρίζει την εύλογη αξία του, βασίζει την απόφαση του αποκλειστικά και μόνο στην υπόθεση ότι, θα βρεθεί στο μέλλον κάποιος άλλος, στον οποίο θα μπορεί να το πουλήσει σε υψηλότερη τιμή. Με απλά λόγια η αγορά τέτοιου είδους προϊόντων δικαιολογείται μόνο από το ότι, στο μέλλον θα βρεθεί ένας ακόμη πιο ανόητος – ο οποίος θα είναι πρόθυμος να προσφέρει περισσότερα χρήματα.

Όταν όμως πάψουν να υπάρχουν «μεγαλύτεροι ανόητοι», τότε η τιμή του BITCOIN, όπως αυτή όλων των υπερτιμημένων επενδυτικών προϊόντων, θα καταρρεύσει μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα – κάτι που βέβαια δεν μπορεί να προβλεφθεί ως προς το πότε θα συμβεί, αφού ο αριθμός των ανόητων στον πλανήτη είναι αρκετά μεγάλος. Όπως έλεγε δε ο Einstein, μπορεί το σύμπαν να είναι πεπερασμένο, αλλά όχι η ανθρώπινη ανοησία – ενώ συνήθως οι φούσκες διαρκούν πολύ, σπάζοντας από λόγους που δύσκολα προβλέπει κανείς. 

Επίλογος 

Όλοι όσοι αγοράζουν σήμερα κρυπτονομίσματα, πιστεύουν πως θα υπάρξει κάποιος μεγαλύτερος ανόητος που θα τα αγοράσει – χωρίς να δίνουν σημασία στο ενδεχόμενο να είναι αυτοί οι τελευταίοι μεγάλοι ανόητοι στον πλανήτη. Αυτό που προξενεί όμως εντύπωση είναι το γεγονός ότι, τα συγκρίνουν με τα χαρτονομίσματα διαφόρων κρατών, όπως με το δολάριο ή με το ρούβλι – ισχυριζόμενοι πως στηρίζονται επίσης στην εμπιστοσύνη μεταξύ των συναλλασσομένων, αφού ούτε τα εθνικά νομίσματα έχουν κάποιο αντίκρισμα.

Ο ισχυρισμός αυτός είναι μεν ορθός σε κάποιο βαθμό, αφού μετά το 1971 τα νομίσματα έχουν πάψει πλέον να έχουν αντίκρισμα σε χρυσό, αλλά πίσω από όλα ευρίσκεται κάποιο κράτος που τα στηρίζει με την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών εκ μέρους του – ή με άλλους τρόπους, όπως συμβαίνει με το δολάριο (ανάλυση). Επίσης κάποια κεντρική τράπεζα που εγγυάται για την ανταλλαγή τους – υπεύθυνη για τη δημιουργία και κυκλοφορία τους, για τη μη πλαστογράφηση τους κοκ.

Αντίθετα τα BITCOIN δεν έχουν πατρίδα, δεν τα στηρίζει κανένα κράτος, ενώ δεν εγγυάται και δεν ελέγχει τις ποσότητες τους καμία κεντρική τράπεζα – οπότε πρόκειται για κάτι εντελώς διαφορετικό: για ένα νόμισμα που θα μπορούσε να εξαφανισθεί από το χάρτη σε χρόνο μηδέν είτε λόγω της απώλειας της εμπιστοσύνης, είτε από τεχνικές αιτίες, είτε επειδή θα δεχόταν την επίθεση κάποιου «οργανισμού».

Επομένως δεν έχουν καμία σχέση με τα υπόλοιπα χρήματα χωρίς αντίκρισμα – αλλά αποτελούν μία κορυφαία διαστρέβλωση του καπιταλισμού και της ελεύθερης αγοράς, όπου νομίζει κανείς πως είναι σε θέση πια να κερδίζει χρήματα με «ηλεκτρονικά παίγνια», χωρίς να παράγει απολύτως τίποτα.

analyst

Με τα Εθνικά Θέματα δεν παίζουμε...

Ας προσπαθήσουμε να αναλύσουμε την επίσκεψη Ερντογάν, που συνεχίζεται και σήμερα, χωρίς εθνικιστικές κραυγές, χωρίς ίχνος κριτικής στην κυβέρνηση. Χωρίς μικροπολιτική, όπως κατηγόρησε τα ΜΜΕ ο Κοτζιάς, και κυρίως με πλήρη αντίληψη των σημαντικών θεμάτων που παίζονται για την πατρίδα μας. 

Η αλήθεια είναι ότι η επίσκεψη αυτή ήταν από την αρχή ένα φιάσκο. Πριν ακόμη πατήσει το πόδι του στην Ελλάδα και δίνοντας τη συνέντευξη στον Σκάι, ο Ερντογάν άνοιξε την τρύπα στο σκάφος και ναυάγησε αύτανδρο. 

Όσοι είχαν μύχιους φόβους ότι ο Σουλτάνος θα κάνει σόου επιβεβαιώθηκαν. Ο έξαλλος Τούρκος που έχει φυλακίσει χιλιάδες αντιπάλους του κι έχει καταλύσει… δημοκρατικά την όποια δημοκρατία είχε η γειτονική χώρα, δεν θα «μάσαγε» τα λόγια του. 

Η αλήθεια είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας αντιλήφθηκε νωρίς το ναυάγιο λόγω της γκάφας του Παυλόπουλου να προκαλέσει τον Ερντογάν χωρίς να έχει πάρει επίσημη θέση για επικαιροποίηση της Συνθήκης της Λωζάνης, εξ ου και η επίπλαστη πατριωτική του αντεπίθεση. 

Άλλωστε τι θα μπορούσε να κάνει; Να του παραδώσει και τα κλειδιά της χώρας; Ασφαλώς ο κ. Τσίπρας είναι άσχετος, αμόρφωτος και με παντελή έλλειψη κουλτούρας διπλωματίας, αλλά είναι σίγουρο πως δεν είναι ανόητος. Η πολιτική του επιβίωση παιζόταν και από τις απαντήσεις που θα έδινε. 

Εν ολίγοις, η μόνη λύση στο αδιέξοδο που δημιούργησε μόνη της η Αθήνα, ήταν να μοιραστεί... πατριωτικός σανός στους χαχόλους μπας και γλυτώσει τον διασυρμό ο λαοπλάνος. 

Όμως, το κακό είχε γίνει. Η ζημιά είχε γίνει από τη στιγμή που κάποιοι διπλωμάτες, υπουργοί ή δεν ξέρουμε ποιοι άλλοι οργάνωσαν αυτήν την επίσκεψη. Ίσως εάν ο... ανεύθυνος άρχων είχε επιδείξει τη στοιχειώδη διπλωματική εγκράτεια που απαιτούν οι στιγμές, να είχε σωθεί το παιχνίδι. 

Αντίθετα λόγω της αψυχολόγητης στάσης του δώσαμε βήμα στον Ερντογάν να μας τρίψει στα μούτρα τις διεκδικήσεις του. 

Η τουρκική αλεπού είχε σχεδιάσει τα βήματά του. Ήρθε να κάνει αυτό που είχε σχεδιάσει στην Άγκυρα αδιαφορώντας για τις παρενέργειες. Και δυστυχώς πέσαμε στην παγίδα του σιγοντάροντας, άθελά μας θέλουμε να πιστεύουμε, τις αλυτρωτικές και αναθεωρητικές του ονειρώξεις. 

Άλλωστε γνωρίζει ότι πρόκειται για έναν απομονωμένο ηγέτη που μόνο με τον φανατισμό και τις αλυτρωτικές θεωρίες του θα παραμείνει στο τιμόνι του τουρκικού κράτους. Να φανατίσει τους Τούρκους ήθελε και να τους κρατήσει δίπλα του για το επόμενο διάστημα. 

Δυστυχώς για εμάς όταν θέτει θέμα Λωζάνης για τη μειονότητα της Θράκης, όταν μιλά για τα ελληνικά νησιά λες και είναι δικά του, όταν μας τρίβει στα μούτρα ότι εμείς φταίμε για το ναυάγιο στο Κυπριακό, όταν χαρακτηρίζει άπειρο τον Έλληνα πρωθυπουργό, όταν δεν παραδέχεται ούτε μια φορά τις ευθύνες της χώρας του για την κατάσταση, τότε μπορούμε να πούμε ξεκάθαρα ότι η επίσκεψη ήταν ένα ελληνικό Βατερλώ. Βατερλώ για το οποίο ευθύνεται η κυβέρνηση λόγω της προχειρότητας με την οποία οργάνωσε την επίσκεψη. 

Από εκεί που θα χτίζαμε γέφυρες και θα παίζαμε κομβικό ρόλο για την «επανένωση» Δύσης - Τουρκίας, συρθήκαμε σε ένα διπλωματικό εξευτελισμό άνευ προηγουμένου. 

Όχι γιατί απαραίτητα έχασε κάτι η χώρα μας, αλλά γιατί κέρδισε τις εντυπώσεις ο Σουλτάνος. Και γιατί σώνει και καλά άνοιξε θέματα που δεν υπάρχουν καν στο μυαλό μας. Κι αυτό θα το βρούμε μπροστά μας, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν είναι μόνο το σήμερα. Κάποιος πρέπει να ενημερώσει τους αριστεροδεξιούς φωστήρες ότι με τα Εθνικά Θέματα δεν παίζουμε... 

το είδαμε ΕΔΩ

Συμμετοχή της ΛΕΦΕΔ σε Άσκηση Σεισμού στον Δήμο Παύλου Μελά

Το Σάββατο 9 Δεκεμβρίου η Λέσχη Εφέδρων Ενόπλων Δυνάμεων συμμετείχε στην 24ώρη εκπαιδευτική διασωστική άσκηση σεισμού που διοργάνωσε το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Παύλου Μελά.  

Η άσκηση έγινε για 2η συνεχή χρονιά στο πρώην Στρατόπεδο Παύλου Μελά και τον συντονισμό είχε ο κ. Κώστας Κοκολάκης, τ. Διευθυντής Πολιτικής Προστασίας Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης. 


Στην άσκηση εκτός από την ΛΕΦΕΔ, συμμετείχαν οι συνεργαζόμενες Εθελοντικές Ομάδες Πολιτικής Προστασίας: Έλληνες Διασώστες, Εθελοντές Ελλάδος, ΠΡΟΤΕΚΤΑ Παύλου Μελά - Κορδελιού Ευόσμου, ΕΠΟΜΕΑ Δήμου Παύλου Μελά, ενώ η Εθελοντική Ομάδα ''Φίλοι του Δάσους'' υποστήριξε την άσκηση παρέχοντας ΔΜ με ζεστό ρόφημα κτλ. 


Η άσκηση ήταν μια ευκαιρία για τους εθελοντές να συνεργαστούν μεταξύ τους και να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα που θα μας βοηθήσουν να γίνουμε αποτελεσματικότεροι όταν μας χρειαστεί ο συμπολίτης μας.

πηγή

O Ελευθέριος Βενιζέλος, το υπόδειγμα του ορθολογικού δρώντος και η Συνθήκη των Σεβρών (μέρος 2ο)

Γράφει ο Αλεξάνδρα Τράγκα

(συνέχεια από το 1ο μέρος) 

Προσπαθώντας να δελεάσει την ουδέτερη -ακόμη- Βουλγαρία, η Βρετανία, ζήτησε από τη Σερβία και την Ελλάδα, να παραχωρήσουν εδάφη. Το ελληνικό μερίδιο περιλάμβανε παραχώρηση έκτασης 2.000 τετραγωνικών χλμ.. Γνωρίζοντας τα όνειρα για τη Μεγάλη Βουλγαρία, ο Βενιζέλος ήταν βέβαιος ότι οι Βούλγαροι δεν θα αποδέχονταν αυτή την προσφορά. Δέχτηκε ζητώντας αντάλλαγμα την Ιωνία, μαζί με τη Σμύρνη. Ούτε ο τσάρος ούτε άλλος κανένας είχαν αντίρρηση. Ο ιστορικός και μετέπειτα πρωθυπουργός, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, έγραψε σχετικά: «Ο Βενιζέλος εγνώριζε πολύ καλά ότι οι Βούλγαροι δεν θα έμεναν ικανοποιημένοι με τέτοιες παραχωρήσεις. Αυτοί ήθελαν την Μεγάλη Βουλγαρία του Αγίου Στεφάνου. Η αποδοχή της συμμαχικής προτάσεως, λοιπόν, ήταν ένας ευφυής διπλωματικός χειρισμός, μία επίδειξις καλών προθέσεων προς τους συμμάχους, χωρίς τον κίνδυνο πραγματοποιήσεώς της»(17).

Τα γεγονότα τον δικαίωσαν. Το Σεπτέμβριο η Βουλγαρία κήρυξε επιστράτευση, προκειμένου να επιτεθεί εναντίον της Σερβίας. Αμέσως, ο Βενιζέλος κήρυξε επιστράτευση και στην Ελλάδα, η οποία από το 1913 είχε υπογράψει αμυντική συμφωνία αμοιβαίας υποστήριξης με τη Σερβία. Πίστευε ότι ο πόλεμος με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Βουλγαρία ήταν αναπόφευκτος(18). Άλλωστε, το κίνημα των Νεοτούρκων, είχε ήδη δείξει τις προθέσεις του απέναντι στους Έλληνες: Στα εδάφη που ακόμα ήλεγχαν, εξόντωναν συστηματικά Έλληνες, Άραβες, Αρμένιους και λαούς με ολιγάριθμο πληθυσμό. Τον ίδιο καιρό, η οικουμένη συγκλονιζόταν από τις αποκαλύψεις για τη γενοκτονία ενάμισι εκατομμυρίου Αρμενίων (του 1915). Και διοικητής στην περιοχή της Σμύρνης ήταν ο Τούρκος αντιστράτηγος, Nuredin, που (το 1916) είχε κακομεταχειριστεί 11.000 Βρετανούς αιχμαλώτους στην περιοχή της Μεσοποταμίας(19).

Στις 15 Ιουνίου 1917, από το ελληνικό κράτος, κηρύχθηκε ταυτόχρονα ο πόλεμος εναντίον της Γερμανίας και της Βουλγαρίας. Η χώρα μπήκε στον πόλεμο με 300.000 στρατιώτες στο πλευρό της Αντάντ και έλαβε μέρος στις τελευταίες επιχειρήσεις του μακεδονικού μετώπου. Ακολούθησαν σημαντικές επιτυχίες του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία, που συνετέλεσαν αποφασιστικά στη συνθηκολόγηση, το φθινόπωρο του 1918, των δύο στηριγμάτων της Γερμανίας στο χώρο της Εγγύς Ανατολής, Βουλγαρίας και Τουρκίας(20).

Με την υπογραφή της γενικής ανακωχής στις 11 Νοεμβρίου του 1918 και με τους Τούρκους να έχουν ήδη υπογράψει μία ανακωχή στο Μούδρο στις 30 Οκτωβρίου, ο Βενιζέλος ήταν αποφασισμένος να δρέψει τους καρπούς της υποστήριξής του στους συμμάχους(21). Άλλωστε, η σταθερή πορεία της Ελλάδας στους γεωπολιτικούς της στόχους, η προσήλωσή της στη συμμαχία τόσο της Αγγλίας όσο και της Γαλλίας, θα την οδηγούσαν στην αποδοχή της εκ’ μέρους των Δυτικών της συμμάχων ως της εγγυήτριας δύναμης στην περιοχή(22).
  • Η Συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920) επισφράγισε το αποτέλεσμα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και, ουσιαστικά, αποτέλεσε τη ληξιαρχική πράξη θανάτου της παλιάς Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Τουρκία περιοριζόταν στην κεντρική και βόρεια Ανατολία. Στην Ελλάδα παραχωρούνταν: 
  • Το μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής Θράκης, ως τη γραμμή της Τσατάλτζας,  στα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης· η Κωνσταντινούπολη και η περιοχή των Στενών στα Δαρδανέλια τέθηκαν υπό διεθνή έλεγχο· 
  • Η Δυτική Θράκη, που αποσπάστηκε από τη Βουλγαρία, η οποία στο εξής δεν θα είχε διέξοδο στο Αιγαίο· 
  • Προσωρινά η διοίκηση της περιοχής της Σμύρνης· μετά από πέντε χρόνια ο πληθυσμός της θα αποφάσιζε με δημοψήφισμα αν επιθυμούσε την οριστική προσάρτηση της περιοχής στην Ελλάδα· 
  • Η Ίμβρος και η Τένεδος, ενώ επικυρωνόταν οριστικά η κυριαρχία της Ελλάδας σε όλα τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τα οποία κατείχε από το 1913. 
  • Τα Δωδεκάνησα, εκτός από τη Ρόδο, που παρέμενε υπό ιταλική κατοχή.
Ο Βενιζέλος κατόρθωσε να εκμεταλλευτεί στο Παρίσι την ευνοϊκή διεθνή συγκυρία. Για πρώτη φορά η Ελλάδα έφθασε τόσο κοντά στην ολοκλήρωση του εθνικού οράματος της Μεγάλης Ιδέας, με τη δημιουργία της Ελλάδας «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών». Ήταν, αναμφισβήτητα, το αποκορύφωμα της διπλωματικής δραστηριότητάς του(23).

Συνοψίζοντας, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η πολιτική επιλογή εισόδου της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, στο οποίο το πρότυπο Ι του Graham Allison περί ορθολογικού δρώντος, έχει πλήρη εφαρμογή. Οι αποφάσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου, ήταν ορθολογικές αντιδράσεις στις προκλήσεις του χαώδους τότε διεθνούς περιβάλλοντος. Τα κίνητρα των ενεργειών του, διέπονταν από την επιθυμία να εξυπηρετηθούν οι στόχοι που είχε θέσει, καθώς και η προώθηση του εθνικού συμφέροντος.

Πολλά μπορεί να προσάψει κανείς στον Κρητικό ηγέτη, κανείς όμως δεν μπορεί να τον κατηγορήσει για δουλοπρέπεια και ραγιαδισμό απέναντι στους επονομαζόμενους «προστάτες» της Ελλάδας. Ο Βενιζέλος, επιχείρησε με κάθε τρόπο να απαλλάξει την Ελλάδα από το σύνδρομο της υποτέλειας και της διεθνούς απομόνωσης που την ταλάνιζαν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους στις αρχές του 19ου αιώνα. 

Η αρχή της ίσης φιλίας προς τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης, την Αγγλία, τη Γαλλία και την Ιταλία, τερμάτισε τη μονομερή εξάρτηση της Ελλάδας απέναντι στους ισχυρούς παίκτες του διεθνούς συστήματος, εγκαινιάζοντας έστω και για ένα μικρό χρονικό διάστημα την ισότιμη συμμετοχή της χώρας μας στο ευρύτερο σύστημα ισορροπίας της ισχύος, σε ένα γεωστρατηγικό περιβάλλον που κάλυπτε ένα χώρο από τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα ως τον Ατλαντικό(24). Για την Ελλάδα, η Συνθήκη των Σεβρών τής έδινε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει τη Μεγάλη Ιδέα της και θα συνεχίσει τον πόλεμο έως ότου η Συνθήκη της Λωζάννης να σηματοδοτήσει και γι' αυτήν, με τραγικό τρόπο, το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου(25).

Παραπομπές (του 2ου μέρους)

17. Κάρολος Μπρούσαλης, «Ελευθέριος Βενιζέλος: 80 Χρόνια από το Θάνατό του», Protagon, 18 Μαρτίου 2016, http://www.protagon.gr/themata/flashback/eleftherios-venizelos-80-xronia-1-0-44341083562. 
18. Στα Χρόνια του Βενιζέλου… (Χανιά: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» 2010), 45.
19. Μπρούσαλης, «Ελευθέριος Βενιζέλος». 
20. Στα Χρόνια του Βενιζέλου…, 48.
21. Clogg, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, 166-167.
22. Clogg, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, 166-167. 
23. Στα Χρόνια του Βενιζέλου…, 50-51. 
24. Μακρής, Πολιτική Ηγεσία και Εξωτερική Πολιτική, 155-156.
25. Κουλούρη, «Εθνικός Διχασμός».

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΑΙΔΕΣ ΕΝ ΤΗ ΚΑΜΙΝΩ ΤΩΝ ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ τον Δεκέμβριο του 2010 οδοδείκτες για αυτά που ζούμε και θα βιώσουμε το 2017-2018

Γράφει ο Δρ Κωνσταντίνος Βαρδάκας

Φωτογραφία του Chris Melidis 

Η ιστορία των μνημονίων δεν θα γραφεί μόνο με λογιστικούς  αριθμούς αλλά και με αθώα θύματα από την πράξη του.

Ήταν 10 Δεκεμβρίου του 2010 και τα νέα από την ιδιαίτερη πατρίδα μου δεν ήταν καθόλου καλά.
Μας είχαν βάλλει  λάου- λάου στην μέγγενη των μνημονίων και στην κοινωνία άρχιζε η ανθρωπιστική κρίση.
Με το που μάθαμε τα νέα σηκωθήκαμε και γράφαμε με πυρετό, κάτι μας έλεγε να αρθρογραφήσουμε στην μνήμη των αθώων παιδικών ψυχών που έφυγαν απρόσμενα.
«στις 9 Δεκεμβρίου 2010 ο 15χρονος Τηλέμαχος Τσιμιρίκας όρμησε στις φλόγες για να σώσει τα αδέρφια του... 

Οι συγγενείς του δεν θέλω να κλάψετε, διότι θα ζει πάντα στις καρδιές μας μέσα από την πράξη του. Οι καθηγητές δεν θέλω απλά να λέτε τι καλό παιδί που ήταν, αλλά να διδάσκετε έμπρακτα την γενναιότητά του.

Ο Τηλέμαχος δεν ήταν απλά ένα παιδί που "σκοτώθηκε σε ένα τραγικό ατύχημα". 
Ήταν ένας ήρωας που θυσιάστηκε για να σώσει την οικογένειά του, γι’ αυτό η δόξα και η τιμή θα τον ακολουθούν για πάντα.
Είτε τον ξεχάσουμε είτε όχι, το όνομά του έχει πια γραφτεί στην Ιστορία» chris.melidis. amfoterodexios.blogspot.gr/ 

Τι άλλαξε άραγε  από τότε που γράφαμε τα παρακάτω: 
«Θρηνεί το όμορφο ΜΕΣΟΡΟΠΗ στις παρυφές του Παγγαίου όρους κάτω από την Σκέπη της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΣΙΦΟΙΝΙΣΣΑΣ,
θρηνεί με βουβό κλάμα όλη η ΕΛΛΑΔΑ τα τρία παιδιά της σε αυτή την ανείπωτη τραγωδία των ημερών μας.
Σε λίγες μέρες η Εκκλησία μας θα γιορτάσει τους ΑΓΙΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΠΑΙΔΕΣ ΕΝ ΤΗ ΚΑΜΙΝΩ.
Βαβυλώνια αιχμαλωσία τότε, Βαβυλώνια οικονομική σκλαβιά τώρα.
Τυχαίο, συμπτωματικό ή ένα τρανταχτό σημάδι ότι ήδη με πόνο μπήκαμε σε ανθρωπιστική κρίση, με πρώτα θύματα αθώα παιδιά;
Ποιος φταίει;

Στην Ελλάδα των μνημονίων κοιτάζει ο ένας τον άλλον και ανασηκώνει τους ώμους του περιμένοντας με προσμονή τις τοκογλυφικές δόσεις, πιστεύοντας ότι αυτές θα λύσουν «πάσαν νόσον και …» του νεολληνικού μορφώματος.

Λοιπόν, όλοι εμείς οι μεγάλης ηλικίας φταίμε που με τις πράξεις και την αδιαφορία μας όχι μόνο καλλιεργήσαμε αλλά και ποτίσαμε ζιζάνια που αναρριχήθηκαν στο κήπο του δημοκρατικού πολιτεύματος και σήμερα απομυζούν κάθε ικμάδα των νέων βλασταριών, των αθώων παιδιών μας.

Γιατί σήμερα η πλούσια σε ενεργειακά κοιτάσματα φυσικού αερίου ΠΑΤΡΙΔΑ μας να κρυώνει αυτό τον χειμώνα;

Και να διακινδυνεύουν οι ζωές των ανθρώπων από τις ξυλόσομπες.
Γιατί οδηγούν το επίπεδο ζωής μας δραματικά και βίαια προς τα πίσω;
Οι τοκογλύφοι δανειστές μας εδώ και χρόνια γνώριζαν ότι είμασθε πλούσιοι.

Μικρό παιδί 17 ετών την Πασχάλια περίοδο του 1974, βρέθηκα συμπτωματικά λόγω συγγένειας με τον καπετάνιο του Motor ship στο πλοιάριο που μετέφερε δημοσιογράφους για να ιδούν ιδίοις όμμασι την δοκιμαστική καύση του αερίου που εξερχόταν από την θαλάσσια γεώτρηση του Πρίνου ανοικτά της Θάσου. 

Η πρώτη έξοδος και καύση του αερίου συνοδεύτηκε με επιφωνήματα χαράς από όλους τους παρευρισκόμενους.

Το γεγονός αυτό ήταν μια ευτυχής συγκυρία λίγους μήνες μετά τα θλιβερά γεγονότα του Πολυτεχνείου που με γέμιζε με επιπλέον αισιοδοξία και για το μέλλον της ιδιαίτερης μου πατρίδας.

Δίπλα μου όμως στεκόταν ένας παππούς σιωπηλός, δεν έμοιαζε με δημοσιογράφο και ήταν σκεπτικός.
Πιθανώς να ήταν μέλος του πληρώματος.
Κατάλαβε ότι τον παρατηρούσα και τότε μου είπε τους εξής συγκλονιστικούς λόγους
 -«μην χαίρεσαι, από σήμερα η πατρίδα μας μπαίνει σε μεγάλες περιπέτειες. Αυτά τα πετρέλαια τα γνώριζαν από την κατοχή και οι ξένοι τα θέλουν για δικά τους». 

Ο σοφός παππούς φαινόταν άνθρωπος Θρήσκος γιατί τελείωσε τους λόγους του με τα εξής 
-«ό,τι και να κάνουν ο ΘΕΟΣ θα επιτρέψει να τα βγάλουν πραγματικοί ΕΛΛΗΝΕΣ».  
Τότε όλα αυτά με προβλημάτισαν.
Ο σοφός γέροντας στην συνείδηση μου επαληθεύτηκε πολλές φορές.
Σε τρείς σχεδόν μήνες μετά την δοκιμαστική καύση στο κοίτασμα του Πρίνου είχαμε την Τουρκική εισβολή του Αττίλα και την Κυπριακή Τραγωδία.

Σε λίγο ήρθε και η Μεταπολίτευση «μετά βαγιών και κλάδων».
Τότε απονήρευτο παιδί σκέφτηκα «να έρχονται οι πραγματικοί ΕΛΛΗΝΕΣ του παππού να βγάλουν τα πετρέλαια …». 
Απογοητεύθηκα σφόδρα, αντί για εξόρυξη πετρελαίων έβλεπα ΕΞΟΡΥΞΕΙΣ ΔΑΝΕΙΩΝ προς την καθ’ όλα πλούσια πατρίδα μας.
Αντίκριζα ανθρώπους που δεν τους γνώριζε ο θυρωρός της πολυκατοικίας τους να κάνουν κουμάντο στις ζωές μας και από πάνω να είναι τακτικοί θαμώνες των γνωστών νυκτερινών κέντρων.
Ήταν πασιφανές ότι τουλάχιστον αδιαφορούσαν για το ενεργειακό μέλλον της πατρίδας.
Μέχρι που ήρθε η ώρα των μνημονίων και η μετατροπή των κρατικών χρεών μας σε ενυπόθηκα με βάσει το Βρετανικό δίκαιο. 

Τότε κατενόησα τα λόγια εκείνης της τυχαίας συνάντησης πριν 38 ολάκερα χρόνια.

Σήμερα ως ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΑΙΔΕΣ της Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας βρεθήκαμε μέσα στο «καμίνι των τοκογλυφικών αγορών» υποφέροντας το δριμύ ψύχος και την καλπάζουσα ανεργία.
Και ακούμε ειδικούς ξένους οικονομολόγους ότι «θα δούμε φως στο τούνελ μετά το
2020 ή το 2030 και βλέπουμε…». ΠΟΙΟΝ ΚΟΡΟΙΔΕΥΟΥΝΕ οι …;

Πιστεύω ότι θα επαληθευθούν και τα τελευταία λόγια του σοφού παππού σχετικά με τα πλούσια ενεργειακά αποθέματα μας  
-«ό,τι και να κάνουν ο ΘΕΟΣ θα επιτρέψει να τα βγάλουν πραγματικοί ΕΛΛΗΝΕΣ».
Οψόμεθα και ελπίζουμε γιατί πλέον η κοροιδία κτύπησε ταβάνι.
Μπορεί να είμασταν ευκολόπιστοι στις υποσχέσεις του πολιτικού δυναμικού της χώρας, αλλά κάποιοι τραβάνε το σχοινί στο επίπεδο της ανθρωπιστικής κρίσης και θα είναι υπεύθυνοι γι αυτό, καθότι επιβαρύνονται και με τα αμαρτήματα «των πολιτικών προγόνων τους».

Επιθυμούσα να γράψω και άλλα, να ξεσπάσω, όμως ο πυρετός και η συγκίνηση με εμποδίζουν …

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΑΡΔΑΚΑΣ

Υ.Γ Το παραπάνω κείμενο μου το αφιερώνω στην μνήμη των τριών αθώων παιδιών που έφυγαν απρόσμενα στο Μεσορόπη της Καβάλας και εύχομαι Ο ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΣ να δέχεται τις προσευχές τους, όπως των ΑΓΙΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΑΙΔΩΝ ΕΝ ΚΑΜΙΝΩ για να βρεθούν
Πραγματικοί Έλληνες να νοιασθούν για τον λαό τους.

O Ελευθέριος Βενιζέλος, το υπόδειγμα του ορθολογικού δρώντος και η Συνθήκη των Σεβρών (μέρος 1ο)

Γράφει η Αλεξάνδρα Τράγκα

Ο πολιτικός βίος του Ελευθερίου Βενιζέλου συμπυκνώνει και φωτίζει την εξωτερική πολιτική του νεοελληνικού εθνικού κράτους(1). Στις συνθήκες της δομικής σύγκρουσης και της αναδιάταξης του διεθνούς συστήματος των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα, ο Κρητικός ηγέτης, κατόρθωσε να αναδείξει την κομβική στρατηγική σημασία της Ελλάδας και να μετασχηματίσει τη χώρα σε σημαντική βαλκανική και μεσογειακή δύναμη(2). Η δράση του Βενιζέλου είναι ένα αυτόνομο και χρονικά μεγάλο ιστορικό μέγεθος και ως εκ τούτου, θα μπορούσε να αποτελέσει μία πολύ χρήσιμη μελέτη περιπτώσεων (case study) για την εμπειρική θεμελίωση του προτύπου του ορθολογικού δρώντος (Ι), όπως αυτό διατυπώθηκε από το Graham Allison, στο εμβληματικό έργο του Η Κρίση της Κούβας. Λόγω της πληθώρας πολιτικών επιλογών του προαναφερθέντος προσώπου, η παρούσα ανάλυση θα εστιαστεί αποκλειστικά και μόνο στη χρονική περίοδο που προηγήθηκε της εισόδου της χώρας μας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό της Αντάντ.

Σύμφωνα με το πρότυπο Ι οι κυβερνήσεις επιλέγουν τις ενέργειές τους ως μονολιθικές οντότητες που έχουν ως κυρίαρχο σκοπό τους την ενδυνάμωση της ισχύος τους. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται θα πρέπει να κατανοούνται ως αντιδράσεις των κυβερνήσεων στις προκλήσεις του διεθνούς περιβάλλοντος. Τα κίνητρα των ενεργειών των διαμορφωτών αποφάσεων διέπονται από την επιθυμία να εξυπηρετήσουν τους στόχους που η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει, οι σπουδαιότεροι των οποίων είναι η εθνική ασφάλεια και η προώθηση του εθνικού συμφέροντος. Για τη λήψη μίας απόφασης, σύμφωνα με το πρότυπο του ορθολογικού δρώντος, συνήθως διανύονται τα παρακάτω στάδια:
  • Αποσαφήνιση σκοπών. 
  • Εξαντλητική εκτίμηση της κατάστασης που θα διαμορφωθεί. 
  • Επιλογή της καταλληλότερης από τις εναλλακτικές λύσεις. 
  • Χρήση των καλύτερων δυνατών μέσων για την υλοποίηση της ενέργειας που έχει επιλεγεί. 
  • Εκτίμηση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων(3).
Στο πρότυπο Ι του Allison εντάσσονται κυρίως αποφάσεις που λαμβάνονται σε καταστάσεις κρίσης, στις οποίες συμμετέχει ένας περιορισμένος αριθμός προσώπων και όπου τα χρονικά περιθώρια είναι αρκετά στενά(4).

Επιστρέφοντας στη μελέτη της επιλογής εισόδου της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, κρίνεται απαραίτητη μία σύντομη ανάλυση του Ανατολικού Ζητήματος. Με τον όρο «Ανατολικό Ζήτημα», δηλώνονται οι διεθνείς συγκρούσεις γύρω από τη θέση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στις σχέσεις της με τις δυνάμεις της Ευρώπης. Αναφέρεται στη χρονική περίοδο των δυόμισι αιώνων από την έναρξη της οθωμανικής παρακμής τον 17ο αιώνα έως και τη διάλυση της αυτοκρατορίας το 1923: συμβατικά από την απόκρουση της τελευταίας οθωμανικής επίθεσης κατά της Βιέννης το 1683, έως τη σύναψη της Συνθήκης της Λωζάνης, της τελευταίας από μία σειρά συνθηκών, με τις οποίες τερματίστηκε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος(5).

Ο Κριμαϊκός Πόλεμος είχε ήδη δώσει τα πρώτα δείγματα των ανακατατάξεων που έμελλαν να συγκλονίσουν την ευρωπαϊκή ήπειρο. Σταδιακά από τα μέσα του 19ου αιώνα και μετά το βρετανικό, κατά βάση, δόγμα της εδαφικής ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας άρχισε να ξεθωριάζει(6). Η εγκαινίαση της διώρυγας του Σουέζ το 1869, είχε σημαδέψει τη Μεσόγειο και το Αιγαίο ως νέο πεδίο ανταγωνισμού, ενώ η παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία, -ιδιαιτέρως από τη Μικρά Ασία έως την Ανατολή-, αποτελούσε την εναλλακτική οδό προς τις Ινδίες. Ο οικονομικός ανταγωνισμός, ιδιαίτερα Γερμανίας και Γαλλίας, για επενδύσεις στην σιδηροδρομική γραμμή σύνδεσης Ανατολής-Δύσης, είχε νέα επίπτωση στο Ανατολικό Ζήτημα(7).

Αυτό σήμανε κάποια εξέλιξη στο ρομαντικό εθνικισμό της Μεγάλης Ιδέας(8), ωστόσο δεν μπορούσε να αφήσει αδιάφορους και τους άλλους βαλκανικούς λαούς, που ήλπιζαν και αυτοί στη συγκρότηση της δικής τους Μεγάλης Πατρίδας. Η βαλκανική κρίση του 1875, που κατέληξε στην περίφημη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και στο σπουδαίο για τις μετέπειτα διεθνείς εξελίξεις Συνέδριο του Βερολίνου (1878), ανέδειξε το τοπίο της δυναμικής και ενίοτε βίαιης ζύμωσης που συντελούνταν στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Ελλάδα μπορεί να βγήκε ωφελημένη από αυτή τη νέα ευρωπαϊκή κρίση, εφόσον τρία χρόνια αργότερα, το 1881, προσαρτήθηκε στην ελληνική επικράτεια η Θεσσαλία, ωστόσο ο δρόμος έμοιαζε δύσκολος για την έστω και εν μέρει εκπλήρωση των φιλόδοξων προσδοκιών της Μεγάλης Ιδέας.

Η άνοδος του γερμανικού ηγεμονισμού και αναθεωρητισμού μετά το 1870 και η αναβάθμιση της ταπεινωμένης Γαλλίας έδωσαν μία καινούρια δυναμική στο ούτως ή άλλως άκρως περιπεπλεγμένο Ανατολικό Ζήτημα(9). Έτσι, η Γερμανία και η Αυστροουγγαρία εμποδίζονταν από τη Σερβία και τη  Βουλγαρία προκειμένου να πλησιάσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Ρωσία ήλεγχε τη Μαύρη θάλασσα, αλλά όχι πλήρως τα Δαρδανέλια και φυσικά δεν είχε πρόσβαση στο Αιγαίο. Η Γαλλία κατείχε σημαντικά τμήματα της Βορείου Αφρικής και επομένως μερίδιο ελέγχου στη Μεσόγειο μαζί με την Αγγλία, που κυριαρχούσε στην περιοχή με τον έλεγχο τόσο της Αιγύπτου, όσο και του συνόλου της Μέσης Ανατολής(10). Η -πρόσκαιρη- λύση επί του Ανατολικού Ζητήματος, δόθηκε με πόλεμο, κατά τη διάρκεια του οποίου συγκρούστηκαν η Αντάντ (Γαλλία και Μεγάλη Βρετανία), με την Τριπλή Συμμαχία, τον αμυντικό δηλαδή συνασπισμό της Γερμανίας, της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας.

Όταν ταχύτατα ο ευρωπαϊκός πόλεμος γενικεύθηκε, ο πρωθυπουργός της Ελλάδος, Ελευθέριος Βενιζέλος, κλήθηκε να πάρει μία κρίσιμη απόφαση: να εισέλθει η χώρα στον πόλεμο, συμμαχώντας με εκείνον που εξυπηρετούσε καλύτερα τα ελληνικά συμφέροντα  ή να τηρήσει αυστηρή ουδετερότητα, θέση που υποστήριζε το Παλάτι; Για τον Κρητικό ηγέτη, ήταν προφανές ότι τα συμφέροντα της χώρας, ήταν συνδεδεμένα με τις Δυτικές Δυνάμεις και κατ’ εξοχήν τη Βρετανία, η οποία, ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου στην Κεντρική Ευρώπη, θα παρέμενε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, κυρίαρχη στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου(11). Ιδιαίτερη βαρύτητα στην προτίμησή του, είχε και η ισχυρή προσωπική του σχέση με το Βρετανό Φιλελεύθερο πολιτικό Lloyd George, γεγονός, που θα αύξανε τη διαπραγματευτική του ισχύ σε πιθανή μελλοντική διανομή(12) των κερδών(13).

Αλλά και στον καθαρά εσωτερικό πολιτικό τομέα, οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές. Το νέο φιλελεύθερο Σύνταγμα του 1911, η νέα συντριπτική εκλογική νίκη που κατήγαγε ο Βενιζέλος και το Κόμμα των Φιλελευθέρων το Μάρτιο του 1912 και ο Α’ και ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος που έθεσαν τα γεωγραφικά-δημογραφικά θεμέλια της σύγχρονης Ελλάδας και τερμάτισαν για τον ελλαδικό Ελληνισμό μία περίοδο οθωμανικής κατοχής περίπου πέντε αιώνων, διαμόρφωσαν μία πρωτόγνωρη πολιτική και εθνική ανάταση στον τόπο(14).

Λίγες μόνο ημέρες μετά την έκρηξη των εχθροπραξιών, ο Βενιζέλος προσφέρθηκε να διαθέσει ελληνικό στρατό για να πολεμήσει στο πλευρό της Αντάντ. Ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών, Edward Gray, δε φάνηκε διατεθειμένος να αποδεχθεί αυτή την προσφορά, διότι στο στάδιο αυτό του πολέμου, η βασική ανησυχία στα Βαλκάνια ήταν να εμποδισθεί η ευθυγράμμιση με τις Κεντρικές Δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Βουλγαρίας(15). Ωστόσο, η πολιτική του Gray, απέτυχε όταν η εξαρτώμενη οικονομικά και στρατιωτικά από τη Γερμανία Οθωμανική Αυτοκρατορία, εισήλθε στον πόλεμο κατά της Αντάντ, ανοίγοντας μέτωπα τόσο στη Ρωσία, όσο και στην Ανατολή με την Αγγλία(16).

Παραπομπές (του 1ου μέρους)

1. Σπύρος Μακρής, Πολιτική Ηγεσία και Άσκηση Εξωτερικής Πολιτικής: Το Δημοκρατικό Μοντέλο Διακυβέρνησης (Αθήνα: Παπαζήσης 2007), 114.
2. Απόστολος Κακλαμάνης, «Το Πολιτικό Όραμα του Ελευθερίου Βενιζέλου», Το Βήμα, 31 Δεκεμβρίου 2000, http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=129364. 
3. Χαράλαμπος Τσαρδανίδης, Το σύστημα Λήψης Αποφάσεων στην Εξωτερική Πολιτική: Θεωρητικές Προσεγγίσεις για το Εσωτερικό και το Διεθνές Περιβάλλον (Αθήνα: Παπαζήσης 2006), 69.  
4. Δρ. Βικτωρία Πιστικού, «Λήψη Αποφάσεων Εξωτερικής Πολιτικής: Προσεγγίσεις και Πρότυπα Ανάλυσης». Εξωτερική Πολιτική: 6, Ανάλυση Εξωτερικής Πολιτικής (Διάλεξη, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, 2017), 25.  
5. Κατερίνα Γαρδίκα, «Η Ελλάδα και το Ανατολικό Ζήτημα έως το 1856». Ελληνική Ιστορία:5, Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α’ (Διάλεξη, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2013), 1. 
6. Μακρής, Πολιτική Ηγεσία και Εξωτερική Πολιτική, 118-119. 
7. Δημήτριος Διαμαντάκης, «Το Ανατολικό Ζήτημα ως Διεθνολογικός και Γεωπολιτικός Προσδιορισμός και ο Ελληνικός Χώρος», Σχολή Εθνικής Αμύνης, Μάρτιος 2012, 16. 
8. Η Μεγάλη Ιδέα υπήρξε ένα από τα πιο μεγαλόπνοα προγράμματα εθνικής ολοκληρώσεως και αναπτύξεως στη Νότια Βαλκανική: προέβλεπε την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση όλων των ιστορικών ελληνικών χωρών, δηλαδή της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας, της Θράκης, των Επτανήσων, των Δωδεκανήσων, της Κρήτης, της Κύπρου, της Μικράς Ασίας και του Πόντου σε μια «Ελληνική Αυτοκρατορία». Για περισσότερα βλ. Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, «Η Μεγάλη Ιδέα της Εθνικής Ολοκλήρωσης», Η Καθημερινή, 12 Ιουνίου 2011, https://goo.gl/GXZanw.
9. Μακρής, Πολιτική Ηγεσία και Εξωτερική Πολιτική, 119.
10. Διαμαντάκης, «Το Ανατολικό Ζήτημα», 16. 
11. Χριστίνα Κουλούρη, «Ευρωπαϊκός Πόλεμος και Εθνικός Διχασμός», Το Βήμα, 12 Ιανουαρίου 2014, http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=556115.
12. Η θέση αυτή επιβεβαιώνεται από την αναφορά του Lloyd George για την Ελλάδα: «Οι Έλληνες είναι ο λαός του μέλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι καλοί ναυτικοί, θα αναπτύξουν ναυτική δύναμη, θα κατέχουν τα σημαντικότερα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου. Καλύπτουν τα πλευρά των συγκοινωνιών μας μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Έχουν έντονο το συναίσθημα της ευγνωμοσύνης και αν εμείς είμαστε σταθεροί φίλοι της Ελλάδας κατά την περίοδο της εθνικής της επέκτασης, η Ελλάδα θα αποτελέσει μια από τις διασφαλίσεις χάρη στις οποίες μπορούν να διατηρηθούν οι βασικές εσωτερικές γραμμές συγκοινωνίας της Βρετανικής Αυτοκρατορίας». Για περισσότερα βλ. Διαμαντάκης, «Το Ανατολικό Ζήτημα», 15-16.
13. Richard Clogg, Σύντομη Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας (Αθήνα: Καρδαμίτσας 1999), 157-158.
14. Μακρής, Πολιτική Ηγεσία και Εξωτερική Πολιτική, 142.
15. Clogg, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, 158.
16. Διαμαντάκης, «Το Ανατολικό Ζήτημα», 17.

συνέχεια στο 2ο μέρος
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook, στο Twitter ή στο Google+ μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του Google Friend Connect (θα βρείτε δεξιά το ανάλογο gadget) να γίνετε φίλος του ιστολογίου μας και να λαμβάνετε με την εγγραφή σας στο αμέσως παρακάτω gadget πατώντας την λέξη "Εγγραφή" ενημερώσεις του ιστολογίου μας.

4. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

5. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

6. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

7. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

8. Στην μπάρα που περνάει κυλιόμενη πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων μπορείτε να δείτε σε τίτλους τις 25 τελευταίες αναρτήσεις μας. Οι τίτλοι είναι σύνδεσμοι (λινκ) και πατώντας τους θα ανοίξει σε ένα ξεχωριστό παράθυρο η συγκεκριμένη ανάρτηση.

9. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Αλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.